Kunnen we leren van een burn-out situatie? Wat gebeurt er eigenlijk en hoe kunnen we de kennis die er is vanuit de cognitieve psychologie goed benutten voor het beter laten functioneren van medewerkers? Lees het in deze tip.

Burn-out, wat gebeurt er en wat moeten we ermee?
We weten steeds beter wat er gebeurt in onze hersenen. Om te beginnen is het duidelijk dat de hersenen liever lui dan moe zijn. Dat betekent dat het brein snel genoegen neemt met een eerste interpretatie van wat je ziet, doet of meemaakt. Dat is ook de reden waarom  we afwijkingen in plaatjes en teksten over het hoofd zien. Kijk maar eens naar het plaatje van de bijzondere olifant (met x poten).

Onze aandacht is niet altijd op hetzelfde niveau aanwezig, het verslapt ook nog eens snel. Guido Band van Universiteit Leiden gaf in zijn lezing over cognitieve psychologie aan, dat het brein ingewikkeld in elkaar zit en dat bijvoorbeeld creativiteit niet zomaar spontaan ontstaat. Dit alles maakt dat we van dag tot dag verschillende werkprestaties leveren en meer of minder aankunnen.

Burn-out wat is het?

Maar als ons brein dan zuinig is, hoe kan het dan dat we toch bevattelijk zijn voor burn-out? Volgens Band heeft het alles te maken met ons brein, dat doelgericht en zelfcorrigerend is. Dit wordt de zogenaamde ‘cognitieve controle’ genoemd. Wordt er nu een tijdlang bij deze controle te veel actie uitgevoerd, dan ontstaat er overbelasting of burn-out. Oftewel het werkgeheugen is vol en de brandstof voor het werkgeheugen is op (cognitieve controle vergt veel brandstoffen van het lichaam zoals suikers, zuurstof en dergelijke). Zo’n overbelasting kan ontstaan doordat er teveel informatie om de persoon heen is, of hij/zij teveel handelingen tegelijk moet uitvoeren, of te lang aandachtig doorgaat, te weinig resources heeft of te weinig motivatie.

Vooraankondigingen van een burn-out zijn te zien als ineens het doelgerichte gedrag daalt en er onverwacht fouten gemaakt worden. Ook is er een stijging van het stressgehalte en daling van de motivatie.

Dat het lichaam ingewikkeld is, is duidelijk: zo is een onregelmatig slaappatroon bijvoorbeeld ook al een bron van verstoring van de zuinige harmonie in de hersenen. Dus regelmatig slapen, zorgen dat je goed in slaap komt (niet direct na werken in blauw ledlicht gaan slapen), gezond eten en ontspannen zijn belangrijke aandachtspunten.

Kun je vanuit een burn-out situatie bevlogen worden?

Bevlogenheid wordt door veel mensen gezien als het tegenovergestelde van burn-out. In het artikel van Wilmar Schaufeli elders in deze nieuwsbrief beschrijft hij dat bevlogenheid zeker niet leidt tot burn-out. Dat stelt ons gerust. Maar hoe zit het andersom? Kun je vanuit een burn-out situatie een bevlogen medewerker worden?

Band meent van wel: het kan, als je je ‘cognitieve controle’ goed laat herstellen. En het mooie is dat volgens Band de cognitieve controle te trainen is, waardoor je dus niet alleen herstelt, maar ook een betere cognitieve controle kunt krijgen. Om dat te bereiken moet voldaan worden aan eisen als: gezonde geest, intrinsieke motivatie, coach of behulpzaam team waarin men werkt, werkplek die de verandering in gedrag ondersteunt, aanpak afgestemd op de blokkade die de burn-out heeft veroorzaakt.

Bevlogenheid houdt volgens Bakker het volgende in: vitaliteit (bruisen van energie), toewijding (je bent erg enthousiast over wat je doet) en absorptie (je gaat helemaal op in je werk). Het is dan logisch dat je grote veranderingen moet doorvoeren ten opzichte van de situatie waarin de burn-out ontstond. Maar de conclusie is ook dat zo’n verandering mogelijk is.

In het model dat door onderzoekers als Bakker en Schaufeli voor bevlogenheid is ontwikkeld op basis van onderzoek, blijkt ook dat stressbestendigheid en coaching tezamen leiden tot bevlogenheid. Een goed vooruitzicht dus! Laten we vooral als HRM’ers onze medewerkers die uit een burn-out situatie komen, hierbij helpen.

Tips voor advies aan medewerkers om eerder bevlogen te worden:

  • Ga op tijd naar bed
  • Slaap 8 uur per nacht
  • Werk niet totdat je gaat slapen op een tablet (ledlicht!)
  • Eet gezond
  • Doe aan ontspanning
  • Weet dat bevlogenheid nog mogelijk is na een burn-out door actief aan de verandering te gaan werken

 

 

Gebruikte literatuur:
Band, Guido P. H., lezing met als titel ‘Cognitieve psychologie op het werk: hoe HRM en management dit in de praktijk kunnen inzetten’, Faculteit der Sociale Wetenschappen, Instituut Psychologie, Cognitieve Psychologie gehoord bij NVP Zuid-Holland op 26 maart 2015.

Bakker, A.B., ‘Bevlogen van beroep’ oratie voor Erasmus Universiteit, juni 2009, Den Haag: Basement
Graphics.

SkillsTown e-learning ‘Bevlogenheid, de kracht van positieve psychologie’, met Arnold Bakker en Jessica van Wingerden

Gerelateerde blogs

Laat een reactie achter