Ben jij de specialist die jouw werk ziet veranderen en je afvraagt hoe je ‘met jouw tijd mee kan gaan’? Ik kom in mijn werk als trainer en coach deze specialisten vaak tegen. Voor de één is het een leuke uitdaging, anderen ervaren dat ze ergens een ‘afslag hebben gemist’.

Trendwatchers [1] zeggen al een paar jaar dat je concurrenten het beste voorblijft als je een unieke expertise ontwikkelt. Het is voor deze superspecialisten daarbij de kunst om tijdig in te zien dat je daarin niet meer de enige bent. Dat het dus tijd is voor iets nieuws en soms is dat sneller dan je denkt. Een deel van het denkwerk van de specialist wordt steeds vaker overgenomen door ICT [2]. Nieuwe vakkennis is makkelijk op internet te vinden, maar daarin ben je natuurlijk niet alleen. En sommige specialisten ervaren dat ze ineens concurreren met talenten uit de hele wereld [3].

De loopbaan van een specialist is daarmee een beetje gaan lijken op die van een popster. Het is de carrière van de beginnende ster (het jonge afgestudeerde talent) die zichzelf vernieuwt om zichtbaar te blijven voor het publiek (de collega, klant, opdrachtgever of werkgever). Het loopbaan model van Weggeman (2007) [4] helpt de specialist om in te zien wanneer het tijd is voor vernieuwing.

The Rising Star
Als jong afgestudeerd talent word je door een organisatie binnengehaald als nieuwe ster. Je actuele kennis, frisse blik en ambitie worden gewaardeerd. Het is de reden waarom je vaak op innovatieve projecten wordt gezet. In je overmoed als beginner maak je soms beginnersfouten, omdat je de regels van het spel nog niet kent. Je neemt een besluit dat je eigenlijk niet mocht nemen. Of je vergeet een afdeling te betrekken. Het is je als ‘jong broekie’ vergeven.

Denk aan jonge muziektalenten als Britney Spears, Justin Bieber en Amy Winehouse die er ineens waren met een populair album en waarvan velen meenden dat ze het gingen maken. En die in hun artiestenleven zo af en toe een ‘foutje’ begingen door ‘jeugdige overmoed’.

The Star
Als je als jong talent resultaten weet neer te zetten, word je als snel als ‘high potential’ geïdentificeerd. Grote kans dat je wordt gespot door de HR afdeling en het management en actief ondersteuning krijgt in je ontwikkeling. Er wordt soms aan je getrokken om een management functie te overwegen. Je mag bijdragen aan innovatieve en strategische projecten. En je wordt gevraagd om oude patronen te doorbreken.

De specialist in deze fase is als de ster die inmiddels volwassen is geworden en een serieuze plek in de hitlijsten heeft veroverd.

Vergelijk het met Justin Bieber die de wereld volgens recensenten nu laat zien dat hij volwassen muziek kan maken.

The Ever-selling Star
Als je wat langer bij een organisatie werkt, gaan mensen je associëren met datgene wat je goed kan. Je werkt aan projecten, die lijken op het vorige project dat je met goed resultaat hebt afgerond. De organisatie heeft daarmee een zekere garantie op succes. Je wordt de alwetende persoon voor een bedrijfsspecifiek proces, systeem of dienst. Je werkt nieuwe collega’s in. Je wordt op meerdere projecten tegelijk ingezet als onmisbare schakel. Je ervaart dat je een kunstje bent gaan leren, dat je goed kan. Dat geeft je aanzien in de organisatie. Het maakt specialisten soms blind voor het feit dat die reputatie niet zondermeer gegarandeerd is. Je wordt, wat Weggeman noemt, de productietijger.

Het zijn in de muziekwereld de popsterren die een reeks succesvolle albums lanceren. Die een neus hebben voor wat aanslaat en keer op keer de hitlijsten bestormen.

The Past Star
Productietijgers lopen gevaar dat ze niet op tijd inzien dat ze zichzelf moeten vernieuwen. Ze werken hard voor de zaak en nemen weinig tijd en ruimte om zich strategisch te ontwikkelen. Als dan een bedrijf kritisch systeem of proces wordt vervangen, heb je een probleem als je niet makkelijk inzetbaar bent op een vernieuwend project. Dan moet je varen op datgene wat ooit was. Dan word je, wat Weggeman noemt, de verteller die vooral verhalen vertelt over hoe goed het vroeger was. Dan loop je het risico dat collega’s je gaan mijden. Het is de fase waarin specialisten bondjes maken met andere oudgedienden en samen de overtuiging delen dat het niet goed gaat met de organisatie. Zo’n situatie vraagt dan om een kritische blik over wat je nieuwe waarde als specialist zou kunnen zijn.

Het zijn – om weer even terug te gaan naar de muziekwereld – de sterren van weleer. De muzikanten die nog graag voor grote zalen optreden, maar niet meer worden geboekt. Die ondanks hun talenten en passie voor het vak, ‘hun beste tijd hebben gehad’.

Artiesten met een lange houdbaarheid, denk aan Madonna, U2 en David Bowie, zijn in staat geweest om steeds weer met een album te komen dat niemand verwachtte. Ze zijn (of waren) goed in hun vak, maar voegen daar telkens weer iets nieuws aan toe. Het zijn eigenlijk sterren die elke keer opnieuw ‘geboren’ worden.

Jezelf blijven vernieuwen
De specialist van nu krijgt steeds sneller en vaker de uitdaging om zichzelf te vernieuwen. Net als in de muziekindustrie. Waar je vroeger 3 maanden in de top 3 kon staan, ben je nu een ster als je een paar weken op 1 staat. Popsterren hebben mensen achter hun staan, die met ze meekijken of ze hun waarde voor de markt blijven behouden. Specialisten hebben om dezelfde reden baat bij iemand in hun omgeving die ze een spiegel voorhoudt over hun loopbaan, daar waar je het zelf even niet ziet.

Wat is de vernieuwende stap die je kunt maken? Hoe kan mijn ‘oude vakgebied’ op een nieuwe manier bijdragen aan de organisatie? Wat zijn de trends waar ik op in kan haken? Of, erkennen voor dat je niet meer de energie, drive of het vermogen hebt om jezelf in je rol als specialist te vernieuwen. Geen nood, dan is het tijd voor een andere stap. Bijvoorbeeld de nieuwe generatie leren om de beginnersfouten te voorkomen. Of de rol van de positief kritische waarschuwer in projecten om de plannen realistisch te houden.

Waar sta jij?

  1. http://www.tweedekamer.nl/sites/default/files/atoms/files/rath_rapport_robotsamenleving_web.pdf
  2. Bijv. Brynjolfsson, E., McAfee, A. (2014). The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. New York, USA: W.W. Norton & Company.
  3. WODC. (2011). De Nederlandse Migratiekaart: Achtergronden en ontwikkelingen van verschillende internationale migratietypen. Meppel: Boom Juridische Uitgevers
  4. Voor dit artikel heb ik een bewerking gemaakt van het loopbaanmodel voor professionals van Weggeman. Weggeman, M. (2007). Leidinggeven aan professionals? Niet doen! Over kenniswerkers, vakmanschap en innovatie. Schiedam, Rotterdam: Scriptum.
Gerelateerde blogs

Laat een reactie achter